آموزش خمکاری
خمکاری یکی از مهمترین فرآیندهای شکلدهی فلزات است که بدون نیاز به برش یا جوشکاری، امکان ایجاد اشکال مختلف را در لولهها، پروفیلها، میلگردها و ورقهای فلزی فراهم میکند. امروزه از سیستمهای لولهکشی ساختمان گرفته تا صنایع نفت و گاز، خودروسازی، تجهیزات پزشکی، تهویه مطبوع، مبلمان فلزی و صنایع غذایی، همگی به قطعات خمکاریشده با دقت بالا نیاز دارند.
کیفیت خمکاری تنها به تغییر شکل قطعه محدود نمیشود؛ بلکه عواملی مانند حفظ ضخامت دیواره، جلوگیری از چروک شدن، ترکخوردگی، بیضی شدن مقطع و حفظ ابعاد نهایی، نقش بسیار مهمی در کیفیت محصول ایفا میکنند. به همین دلیل شناخت اصول خمکاری برای تولیدکنندگان، مهندسان، تکنسینها و حتی خریداران قطعات خمکاری اهمیت زیادی دارد.
در این مقاله به صورت کامل با اصول آموزش خمکاری، انواع روشها، بخشی از آموزش ها و موارد مهم اشاره خواهیم کرد.
خمکاری چیست؟
خمکاری (Bending) فرآیندی است که طی آن با اعمال نیروی کنترلشده، قطعه فلزی بدون جدا شدن یا برش، به زاویه یا شعاع مشخصی تغییر شکل میدهد.
در این فرآیند، سطح خارجی خم تحت تنش کششی قرار میگیرد و تمایل به افزایش طول دارد، در حالی که سطح داخلی تحت تنش فشاری قرار گرفته و کوتاهتر میشود. بین این دو ناحیه، لایهای به نام محور خنثی (Neutral Axis) قرار دارد که تغییر طول محسوسی ندارد.
در صورتی که نیروی واردشده، نوع ابزار، شعاع خم و جنس قطعه به درستی انتخاب شوند، خم ایجاد شده کاملاً یکنواخت، بدون ترک، بدون چروک و با حداقل تغییر ضخامت خواهد بود.
هدف از خمکاری چیست؟
خمکاری تنها برای تغییر ظاهر قطعه انجام نمیشود، بلکه اهداف متعددی را دنبال میکند:
– کاهش تعداد قطعات مونتاژی
– حذف بسیاری از عملیات جوشکاری
– افزایش استحکام قطعه
– کاهش هزینه تولید
– افزایش سرعت ساخت
– بهبود زیبایی ظاهری محصول
– کاهش احتمال نشتی در خطوط انتقال سیالات
– تولید قطعات پیچیده با دقت بالا
به همین دلیل بسیاری از صنایع ترجیح میدهند به جای استفاده از چند اتصال و زانویی، از یک لوله خمکاریشده استفاده کنند.
– با توجه به اینکه خرید دستگاه لوله خم کن به تنهایی بدون داشتن علم آن و آشنایی با انواع قالب و عدم اطلاع از فن تنظیمات دستگاه ، باعث بروز چین و چروک ، پارگی و دفرمگی لوله و پروفیل می شود ، باید قبل از شروع بکار با آن ، آموزش خمکاری لازم به اپراتور داده شود.
آموزش خمکاری
پس از بررسی لوله یا پروفیل مورد نظر و نقشه خمکاری و بررسی قالب های مورد نیاز ، با توجه به جدول خمکاری که در سایت کیمیا خم موجود است که بیانگر اجزاء مورد نیاز قالب خمکاری برای نقشه مورد نظر است ، می توان تصمیم گرفت که برای خمکاری مذکور قالب دارای چه اجزائی باشد.
اصولاً در موارد خمکاری d کوچک قطر لوله و D بزرگ قطر قرقره خمکاری می باشد و کمترین شعاع خم از تار خنثی (مرکز لوله) 1/5 برابر قطر لوله خواهد بود.
پس از بستن و نصب قالب روی دستگاه ، برای تنظیم دستگاه ، مهم ترین عامل تنظیم پیچ های بار هد ثابت و هد گردان می باشد که در حالت قفل بازوهای داخل هد های گردان و ثابت قرار گیرد که برای اطمینان از این حالت ، قبل از تنظیم ، پیچ های بار را تا انتها باز کرده تا اینکه کشوها تا انتهای کورس خود را طی کند و پس از اتمام کورس ، پیچ های بار را تا انتها بسته و پس از آن ، کشوها به اندازه یک سانتیمتر به عقب رانده شده و پیچ های بار را یک دور دیگر به سمت جلو چرخانیده و در انتها پیچ های روی بلوک رو محکم نمایید.
چرا برخی لولهها هنگام خمکاری ترک میخورند؟
یکی از رایجترین مشکلات، ترک خوردگی در قسمت بیرونی خم است.
دلایل اصلی عبارتاند از:
– انتخاب شعاع خم بسیار کوچک
– کیفیت پایین مواد اولیه
– سختی بیش از حد فلز
– استفاده از ابزار نامناسب
– سرعت نامناسب دستگاه
– روانکاری نامناسب
– انجام چند خم پشت سر هم در فاصله کم
در بسیاری از موارد، تنها با انتخاب ابزار مناسب و تنظیم صحیح دستگاه میتوان از این مشکل جلوگیری کرد.
انواع روش های خمکاری
امروزه با توجه به جنس قطعه، ضخامت، دقت موردنیاز و تیراژ تولید، از روشهای مختلفی برای خمکاری استفاده میشود. در آموزش خمکاری انتخاب روش مناسب تأثیر مستقیمی بر کیفیت محصول، سرعت تولید و هزینه نهایی دارد.
در ادامه با رایجترین روشهای خمکاری آشنا میشویم.
1. خمکاری دستی (Manual Bending)
خمکاری دستی قدیمیترین و سادهترین روش خمکاری است که معمولاً برای پروژههای سبک، تعمیرات و تولید در تیراژ پایین استفاده میشود.
در این روش اپراتور با استفاده از ابزارهایی مانند خمکن دستی، اهرم یا فنر خمکاری، قطعه را به زاویه دلخواه خم میکند.
۲. خمکاری هیدرولیکی
در این روش نیروی خم توسط جک هیدرولیکی تأمین میشود.
این دستگاهها قدرت بسیار بیشتری نسبت به نمونههای دستی دارند و برای خمکاری لولههای ضخیم یا با قطر بالا مورد استفاده قرار میگیرند.
کاربردها :
– صنایع ساختمانی
– خطوط انتقال سیالات
– سازههای فلزی
– صنایع نفت و گاز
۳. خمکاری CNC
خمکاری CNC پیشرفتهترین روش خمکاری محسوب میشود.
در این سیستم تمامی مراحل توسط کامپیوتر کنترل میشود و دستگاه با دقت بسیار بالا، قطعه را طبق برنامه از پیش تعریفشده خم میکند.
اپراتور تنها اطلاعاتی مانند: زاویه ، شعاع خم ، طول قطعه ، محل شروع خم ، تعداد خمها را وارد میکند و دستگاه باقی مراحل را به صورت خودکار انجام میدهد.
۴. خمکاری رول (Roll Bending)
در این روش، قطعه از میان سه یا چند غلتک عبور میکند و به تدریج خم میشود.
خمکاری رول بیشتر برای تولید خمهای بزرگ و منحنیهای نرم استفاده میشود.
کاربردها :
– مخازن فلزی
– سازههای قوسی
– نردهها
– تجهیزات صنعتی
– لولههای با شعاع بزرگ
مزیت اصلی این روش، ایجاد خم یکنواخت بدون شکستگی است.
۵. خمکاری کششی (Rotary Draw Bending)
این روش یکی از دقیقترین روشهای خمکاری لوله است.
در خمکاری کششی، لوله توسط گیره مخصوص محکم نگه داشته شده و همزمان قالب خم، قطعه را به دور خود میچرخاند.
این فرآیند باعث میشود شکل مقطع لوله تا حد زیادی حفظ شود.
کاربردها :
– صنایع خودروسازی
– ساخت دوچرخه
– تجهیزات پزشکی
– مبلمان فلزی
– صنایع هوافضا
۶. خمکاری با مندریل (Mandrel Bending)
زمانی که لوله دارای دیواره نازک باشد، احتمال لهشدگی و چروک شدن بسیار زیاد است.
در این شرایط از قطعهای به نام مندریل استفاده میشود.
مندریل داخل لوله قرار گرفته و هنگام خمکاری از تغییر شکل داخلی جلوگیری میکند.
به همین دلیل این روش یکی از بهترین گزینهها برای خمکاری لولههای ظریف محسوب میشود.
نکات مهم برای دستیابی به خمکاری باکیفیت
در مبحث آموزش خمکاری برای افزایش کیفیت و کاهش ضایعات، رعایت چند اصل ضروری است:
– همیشه از قالب متناسب با قطر لوله استفاده کنید.
– شعاع خم را کمتر از حد مجاز انتخاب نکنید.
– ابزارهای فرسوده را بهموقع تعویض کنید.
– از روانکار مناسب برای کاهش اصطکاک بهره ببرید.
– قبل از تولید انبوه، یک نمونه آزمایشی تهیه و بررسی کنید.
– اندازهگیری دقیق قبل از شروع کار، از دوبارهکاری و هدررفت مواد جلوگیری میکند.
شرکت کیمیا خم اصفهان در کنار شماست تا بتوانید خم هایی با بیشترین کیفیت ، بدون چین و چروک و دفرمگی داشته باشید.
خم های انجام شده در این شرکت با پیشرفته ترین دستگاه های خمکاری که ساخت خود شرکت می باشد انجام می پذیرد.
برای دریافت مشاوره تخصصی و استعلام قیمت با ما تماس بگیرید
